KOMİSYON RAPORUNU AÇIKLADI

Küçükbaş hayvanların sayısını belirlemek, canlı hayvan hareketlerini takip etmek için ilgili dernek tarafından hayvanları küpeleme çalışması yapılmıştı. Ancak bazı hayvan sahipleri takılan küpelerin koyunların ve keçilerin kulaklarını yara yaptığını iddia ederek konuyu ilgililere bildirmişlerdi. Biz de Gazetemiz Son Söz olarak hayvan üreticilerinin bu iddialarıyla ilgili haberler yapmıştık. Küpeleme konusunda iddialar ve şikayetler artınca konu, İl Genel Meclis Üyesi Halil KAYMAK tarafından İl Genel Meclis toplantılarında dile getirilmişti. İl Genel Meclisi toplantılarında küpeleme konusunu araştırmak üzere bir komisyon kurulmasına karar verilmişti. 04.08.2009 tarihli toplantıda alınan kararla kurulan araştırma ve inceleme komisyonu, İlçemiz sınırları içindeki hayvan sahipleriyle de görüşerek konu hakkında muhataplarından bilgi toplamıştı. Bahsedilen komisyon, şikayet gelen ilçelerde yaptığı görüşmelerini tamamlayarak bir rapor yayınladı. Bu raporu Gazetemiz Son Söz'de yayınlıyoruz. İL GENEL MECLİS BAŞKANLIĞI'NA KONU: 04.08.2009 tarihli Ağustos Meclis toplantısında kurulan küpeleme ile ilgili komisyon raporudur. İl Genel Meclisi'nin 03.08.2009 tarihinde yapılan toplantının 1. Birleşim, 1. oturumunda 480.000 küçükbaş hayvanla ilgili küpeleme çalışması neticesi hayvanların zarar gördüğü, acı çektiği, süt ve et üretiminde azalma olduğu, uzman kişilerce küpelemenin yapılmadığı, denetleme eksikliği bulunduğu, yetiştiricilerden çok şikayetlerin geldiği belirtilmesi üzerine konunun araştırılması için komisyonun kaç kişiden oluşacağı ve kimlerden oluşacağının tespit edilmesine karar verilmiştir. 04.08.2009 tarihinde ise 2008 yılında gerçekleştirilen hayvan küpeleme çalışmasının araştırılması ve sonucunun bir rapor halinde Meclise sunulmasına ve komisyonun Hilmi Baydar, Ünsal Öntürk, Eyüp Yılmaz, Üsrev Damar ve Erhan Yavuz'dan oluşmasına karar verilmiştir. İl Genel Meclisince seçilen komisyon olarak Lapseki, Biga, Çan, Ezine ve Ayvacık'ta incelemeler yaptık. Lapseki, Biga ve Çan'daki incelemelerimizde Çanakkale Tarım İl Müdürlüğü'nde görevli Uğur Aktaş isimli veteriner hekimin görüşlerini de aldık. Komisyon üyeleri dışında gittiğimiz ilçedeki İl Genel Meclisi üyelerini de haberli kılarak isteyenlerin komisyon çalışmalarına katılabileceğini bildirdik. Çalışmalarımıza Çan'dan İsmail Doğan, Ezine'den Metin Öztürk ve Halil Kaymak, Ayvacık'tan Ali Akıncı katılmıştır. Ayrıca Ezine'den veteriner hekim olarak Mefarettin Çetin'in bilgisine baş vurulmuştur. Lapseki'de İlçe Tarım İşletmesi'nde görevli veteriner hekim Baysal Han'la, Biga'da İlçe Tarım Müdürü Ümit Ortam'la, Ezine Ziraat Bankası Müdürüyle ve Koyun-Keçi Yetiştiriciler Birliği Başkanı Ferhan Savran ile görüşülmüştür. Koyun-keçi yetiştiricileri ile yüz yüze görüşülmüş, şikayetleri dinlenmiş, kulakları delinmiş, kesilmiş, yırtılmış hayvanlar barınaklarında görülerek fotoğrafları çekilmiştir. Ayrıca Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Uygulama Esasları Tebliği, Tarım İl Müdürlüğü ile Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği arasında yapılan protokol, Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği, Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında bakanlar Kurulu'nun 31.03.2008 tarihli kararı, Hayvanları Koruma Yasası ve 1237 sayılı Türk Ceza Yasası'nın mala zarar verme maddeleri incelenerek ortaya çıkardığımız RAPORU meclis üyelerimizin takdirine saygıyla sunarız. Genel olarak: 1- Küpeleme işlemi 21/2004 sayılı “Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Kimliklendirilmesi ve Kayıtları Konusunda Sistem kurulması” ile ilgili Avrupa Binliği Konsey Tüzüğü'nün ilgili hükümlerine paralel olarak “KOYUN VE KEÇİ TÜRÜ HAYVANLARIN TANIMLANMASI, TESCİLİ VE İZLENMESİ YÖNETMELİĞİ” gereğince yapılmıştır. Bu yönetmeliğin 5, 6, 7. maddesi, işlemlerin yürütülmesinden Bakanlığın yetkili ve sorumlu olduğunu, gerektiğinde Bakanlık yetkililerinin bir kısım tamamını ilgili kurum ve kuruluşlara aktarabileceğini ayrıcı yetkili Merkezi ünitenin ve Taşra ünitesinin yetki ve sorumluluklarını belirlemektedir. Bu yönetmelik hükümleri çerçevesinde Çanakkale Tarım İl Müdürlüğü küpeleme işleminin yapılması ile ilgili Çanakkale Damızlık Koyun-keçi Yetiştiricileri Birliği ile 21.07.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında geçerli olan bir protokol imzalamıştır. Bu protokolün 7. maddesi “…..küpelemenin teknik uygunluğu Tarım İl Müdürlüğünce onaylanacaktır” şeklinde düzenlenmiştir. 2- Hayvancılığın Desteklenmesi ile ilgili Bakanlar Kurulu'nun 31.03.2008 tarih ve 2008/ 13489 sayılı kararı gereğince damızlık niteliğinde olan anaç koyun ve keçi başına 10 TL doğrudan ödeme yapılması gerekmektedir. Damızlık koyun ve keçi yetiştiricilerine bu karar gereğince anaç koyun ve keçi başına 10 TL doğrudan ödeme yapılması gerekirken sonradan %10 kesinti yapılarak 9 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca 0,5 TL küpe takma bedeli, 2 TL küpe bedeli olmak üzere toplam 2,5 TL kesinti yapılarak 9-2,5 = 6,5 TL yetiştiricinin eline geçmektedir. Bu para damızlık hayvan sayısı ile çarpıldığında yetiştiricinin eline geçen para ortaya çıkmaktadır. Ancak bu paradan Yetiştiriciler Birliği giriş aidatı 40 TL, bir yıllık birlik aidatı olarak 60 TL kesildikten sonra geriye kalan para yetiştiriciye verilmektedir. Bu hesaba göre hayvan sayısı az olanların borçlu bile kaldıkları görülmüştür. YAPILAN ARAŞTIRMA NETİCESİ TESPİTLER Lapseki, Biga ve Çan yörelerinde hayvanlara zarar verildiği yönünde şikayet olmakla birlikte, Ezine ve Ayvacık yöresine göre şikayet edenin daha az olduğu gözlemlenmiştir. Biga İlçesinde toplu hayvan ölümü ile ilgili tek şikayet İsmail Emin Başarar'dan gelmiş olup, bu şikayet 145 adet küçükbaş hayvanından 67 tanesinin küpelemeden sonra ölmesi iddiasından ibarettir. Anılan kişi, iddiası ile ilgili yargıya başvurmuş ve bu husustaki kararın yargıya kalmasından dolayı komisyonumuz bu hususta bir değerlendirme yapmamıştır. Yukarıda yapılan yasal tespitler ve gözlemlediğimiz durum itibariyle Çanakkale İli'nde 2008 yılı içersinde toplam 500.000 civarında hayvana küpe takıldığı anlaşılmaktadır. Bu büyük bir rakamdır. Çanakkale Tarım İl Müdürlüğü yetkilileri kendi ifadelerine göre Türkiye'de çok kısa sürede çok fazla küpeleme yapmak düşüncesi ile hareket ettiklerinden tedbir ve denetim göz ardı edilerek bazı yerlerde ehil olmayan kişilere bile yeterli olup olmadıklarına bakılmaksızın gece gündüz demeden küpeleme yaptırılmıştır. Tarım İl Müdürü, İl Genel Meclisi'nde yaptığı değerlendirmesinde konudan nasıl uzam olduğunu küpeleme işini herkesin yapabileceği, kendilerine ulaşan bir şikayetin olmadığını belirterek göstermiş, yetki ve sorumluluğunun farkında olmadığını bir anlamda itiraf etmiştir. Ezine ve Ayvacık yöresindeki izlenimlerimizden ve yetiştiricilerin bize ilettikleri şikayetlerden sonra durum gerçekten çok ciddidir. Kopan, delinen, yırtılan, kesilen kulakların hayvanlara acı verdiği gözlemlenmiştir. Ortala bir hesapla 10 hayvandan bir tanesini yaralı kabul etsek bile 50.000 hayvanın acı çektiğini kabul etmek gerekmektedir. Bu korkunç bir rakamdır. Hayvanların gürültüden, havanın durumundan bile strese girip sütünün azalması ve koça, tekeye gelmeme gibi durumları olduğu bilindiğinden, süt ve üremede oranını tespit edemediğimiz bir azalmanın olduğu, yetiştiricilerin şikayetlerinden anlaşılmıştır. YETKİLİ KİŞİLERİN VE YETİŞTİRİCİLERİN OLAYA BAKIŞI Yetkili kişiler; (Tarım İl Müdürlüğü'ndeki görevliler Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği yöneticileri, küpelemeyi yapan kişiler) 1-Tarım İl Müdürlüğü Yetkilileri hayvan sağlığına gerekli özeni gözetmeden, gerekli denetimi yapmadan kısa sürede çok sayıda küpeleme yapılmasını sağlamayı hedefleyerek gelinen nokta kaçınılmaz olmuştur. 2-Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği yöneticileri içinde aynı bakış açısı ileri sürülebilir. Onlar açısından da bir trilyonun üzerinde paranın kasalarına girmesinin sağlanması dışında özenli bir küpeleme yapma ve yapılan işi denetleme gibi bir dertleri olmadığı ortaya çıkan neticeden anlaşılmıştır. 3-Koyun - Keçi Yetiştiricileri küpeleme olayı ile ilgili şikayetçi olmakla birlikte devletle uğraşılmaz diyerek savcılığa başvurma ve tazminat almakla ilgili mahkeme yolunu seçmekten kaçınmaktadırlar. Bu yetiştiriciler tepkilerini bundan sonra küpeleme yaptırmayacakları ve destekleme de istemedikleri şeklinde ileri sürmektedirler. 4- Küpeleme yapanlar da küpelemenin gece gündüz yapılması dolayısıyla hayvanın başını kaçırdığını dolayısıyla yanlış yerlere küpeleme yapıldığını doğrulamakta, hem de suçu hayvana atarak sorumluluğu üzerlerine almadıkları anlaşılmaktadır. ŞİMDİ NE YAPILACAK? Şikayetlerin artması ve yaralı, acı çeken hayvanların çokluğu yapılan yanlışlığı saklanamaz hale getirmiş bulunmaktadır. Çözüm olarak küpenin değiştirilmesi kararlaştırılmıştır. Yine aynı tarz küpenin daha da büyüğü hayvanlara takılacaktır. Yine aceleyle yeterli araştırma yapılmadan, hayvana acı çektirmeyecek bir küpeleme şekli bulunmadan 2009 yılı küpelemesinin başlayacağı anlaşılmaktadır. SONUÇ OLARAK 1- Yetiştiricileri isyan ettiren, Türkiye'deki meralara uygun olmayan küpeleme işleminin bu şekilde ve bu küpelerle yapılma işlemi derhal durdurulmalıdır. Küpe seçiminin daha uygun olabilecek boyutlarda ve meralarımıza uygun küpe seçimi yapılmalı, küpeleme yapacak kişilerin ehil ve kurs görmüş kişilerden oluşması sağlanmalıdır. İl Genel Meclisimizin bu rapor doğrultusunda karar alması halinde bu taleplerimizin ilgili Bakanlığa ulaştırılmasına, 2- Hayvanları koruma Yasası ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri gereğince bu tarz bir uygulama ile malları zarar gören kişilerin, bu işten sorumlu kişiler hakkında ceza ve hukuk davası açmalarına yasal bir engel olmadığını bildiren raporumuzu İl Genel Meclisi'nin takdirlerine saygıyla sunarız. Komisyon Başkanı Üyeler Hilmi BAYDAR, Ünsal ÖNTÜRK Eyüp YILMAZ, Üsrev DAMAR, Erhan YAVUZ